گردشگری ﺳﻼﻣﺖ و ﺗﻮرﯾﺴﻢ درﻣﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽ از ﺣﻮزه ﻫﺎی صنعت توریسم اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﻧﻘﺸﯽ ﺑﺴﺰایی در راستای ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮔﺮدﺷﮕﺮی اﯾﻔﺎ کند و داﻣﻨﻪ ی ﺑﺴﯿﺎر ﮔﺴﺘﺮده ای را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد.
با ما همراه باشید تا با این شاخه از گردشگری به‌طور کامل آشنا شوید.
گسترش صنعت گردشگری علاوه بر تاثیر آن در ابراز هویت ملی کشور، سبب ارتقای ابعاد وسیع اقتصادی؛ از جمله ایجاد فرصت‌های شغلی، درآمدزایی ، کاهش فقر و گسترش عدالت اجتماعی و رفاه در جامعه می‌شود. از ﻣﯿﺎن ﺣﻮزه ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮔﺮدﺷﮕﺮی، ﮔﺮدﺷﮕﺮی ﺳﻼﻣﺖ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ و ﻣﺰﯾﺖ ﻫﺎی رﻗﺎﺑﺘﯽ از ﺗﻮﺟﻪ زﯾﺎدی ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ.
صنعت گردشگری پس از صنعت نفت و خودروسازی، سومین صنعت بزرگ دنیا به شمار می‌رود.
این صنعت تاثیر قابل توجهی در درآمدهای ارزی کشورها دارد و قطعا در آینده‌ای نزدیک به صنعت اول جهان تبدیل خواهد شد. با گذشت زمان و پیشرفت این صنعت، گردشگری از حالت عام خارج شده و به شاخه‌های تخصصی از قبیل گردشگری فرهنگی، گردشگری ورزشی، گردشگری ماجراجویانه، گردشگری مذهبی، گردشگری سلامت و غیره تقسیم شده است.
مبنای اصلی این تقسیم‌بندی <نیت یا قصد اصلی> گردشگر از گردشگری و سفر است. از این رو، افرادی که به منظور بهره مندی از خدمات سلامت (پیشگیری و درمان) به کشور دیگری سفر می‌کنند، در گروه گردشگران سلامت قرار می گیرند.
گردشگری سلامت یا توریسم درمانی چیست؟
برای توریسم درمانی که گاهی از آن با عنوان توریسم سلامت و یا گردشگری سلامت نام برده می‌شود، تعاریف گوناگونی مطرح شده است. سازمان جهانی گردشگری (WTO) به طور اختصاصی، گردشگری سلامت را اینگونه تعریف می‌کند : استفاده از خدماتی که به بهبود یا افزایش سلامتی و افزایش روحیه فرد ( با استفاده از آب‌های معدنی ، آب و هوا یا مداخلات پزشکی و درمانی) منجر می‌شود و در محلی خارج از محل سکونت فرد – که بیش از ۲۴ ساعت به طول می‌انجامد. مبحث گردشگری سلامت فراتر از گردشگری درمانی است. آب‌های گرم و معدنی و لجن درمانی همراه با امکانات طبیعی نیز شامل گردشگری سلامت است.
شعار جهانی توریسم سلامت ، خدمات و امکانات در حد کشور‌های جهان اول یا پیشرفته و قیمت‌ها و هزینه‌ها در سطح کشور‌های در حال توسعه و جهان سوم است.

پیشینه گردشگری سلامت
گردشگری سلامت از زمان یونان و روم باستان وجود داشته است و پس از آن به بسیاری از کشور‌های اروپایی و نقاط دیگر دنیا توسعه پیدا کرده است. از دوران باستان، افراد زیادی به منظور آرامش روحی و درمان به مجاورت رودخانه و آب‌های معدنی می‌رفتند. آب‌‌های گرم از قدیم‌الایام با آرامش و تجدید قوای جسمی و روحی انسان همراه بوده است. استفاده‌‌کنندگان از این‌گونه آب‌های معدنی و چشمه ها، قرن‌هاست که در آب‌های گرم آب‌تنی می‌کنند و از چشمه های معدنی آب می‌نوشند.
در انگلستان، توسعه اقامتگاه‌های نزدیک و کنار دریا بر اساس این اعتقاد اتفاق افتاد که استفاده از آب دریا در درمان بسیاری از بیماری‌ها مفید است.
در گذشته در اروپا شهرهای بسیاری در اطراف چشمه‌های آب معدنی و تسهیلات درمانی ساخته شده اند. از نمونه‌های آن می‌توان در شهرهای بادن، لاسانه، موریتس و اینترلاکن در سوییس، بادن و ویسبادن در آلمان، وین در اتریش و بوداپست در مجارستان مشاهده کرد. در این شهرها مردم از آب‌های معدنی و چشمه ها برای معالجه بیماری‌هایی مانند رماتیسم، عفونت‌های پوست و سوءهاضمه استفاده می کردند.
در اروپا چشمه‌های آب معدنی و کلینیک‌های آب درمانی در اواخر قرن هجدهم مورد توجه جدی تری قرار گرفتند و علاوه بر این که به تجهیزات متناسب مجهز شدند فضای اطراف ای مراکز نیز برای بهره‌مندی از سکون و آرامش و چشم‌اندازهای طبیعی سامان داده شدند. در این گونه کلینیک‌ها تیم‌های مشاوره پزشکی برای تجویز مدت و شرایط استفاده از هر نوع آب برای درمان بیماری‌های مختلف مشغول به فعالیت هستند. مراجعین به این‌گونه آب‌ها را اغلب بیمارانی که مبتلا به ناراحتی‌های پوستی، دردهای روماتیسمی، ورم مفاصل، خستگی و فرسودگی مفرط جسمی، نقرس، التهاب مهره‌ها و ستون فقرات هستند تشکیل می‌دهند.

در آمریکا ، مردم به چشمه‌های آب معدنی، اقامتگاه‌های مجاور دریاها سفر می‌کردند. از قدیمی‌ترین منطقه چشمه‌های آب گرم آمریکا ساراتوگاست که از حدود ۲۰۰۰ سال پیش به صورت یک منطقه تجاری در این زمینه با ارائه تسهیلات اقامتی و پذیرایی مناسب، فعال شده است.
همچنین می‌توان به چشمه‌های آب‌معدنی نزدیک ایالات فیلادلفیا و ویرجینیا اشاره کرد. برای افزایش مطلوبیت در سفر، تسهیلاتی از قبیل کتابخانه، تماشاخانه، تالار موسیقی و زمین‌های بازی برای مفرح کردن اوقات گردشگران فراهم شده است. به گونه ای ‌که امروزه مردم نه تنها برای آب‌درمانی بلکه به قصد استفاده از انواع سرگرمی‌های اجتماعی و تفریحی به این مناطق سفر می‌کنند.

شواهد و آثار فراوانی از اهمیت آب‌های معدنی و آب گرم نزد ایرانیان وجود دارد. به‌ویژه طبقه بندی های ابوعلی سینا که این مناطق را به آسایشگاه‌های معنوی، چشمه‌های درمانی و آب‌های گرم تقسیم کرده و نحوه استفاده از هر قسمت را مورد بررسی قرار داده، نشان از اهمیت علمی این گونه مناطق نزد ایرانیان است. همچنین آثار به جا مانده در شهر نیشابور نشان‌دهنده نظام کانال‌کشی سنگی برای انتقال آب چشمه معدنی به نزدیکی معبد آناهیتا است. این شرایط یادآور موقعیت چشمه قدیمی مورانو در ایتالیا با قدمتی پنج هزار ساله است. چشمه‌های معدنی مناطق مختلف ایران دارای بیش از ۳۰ عنصر معدنی از قبیل منیزیم، پتاسیم، سولفور، کلسیم و غیره هستند و برخی از آن‌ها خواص رادیواکتیویته دارند.
در طول زمان، گردشگری مبتنی بر استفاده از آب‌های معدنی مفهوم وسیعی یافته است به گونه ای که استفاده از ویژگی‌های طبیعی مانند هوای سالم نیز جزو گردشگری سلامت به حساب می آید. با گذشت زمان مفهوم گردشگری سلامت از این هم فراتر رفته و شامل مسافرت بیماران به منظور دریافت انواع خدمات پزشکی و درمانی شد.
امروزه (سفر بیماران به منظور دریافت انواع خدمات پزشکی) نسبت به انواع دیگر گردشگری سلامت، تازه و جدید است.